Nie ignoruj kontrolek. Zdrowie psychiczne też potrzebuje uwagi

10 października obchodziliśmy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Październik to dobry moment, aby przypomnieć sobie, że nie wszystkie problemy widać na pierwszy rzut oka. Nie każde zmęczenie znika po weekendzie, nie każdy smutek mija następnego dnia, a nie każdy uśmiech oznacza, że wszystko jest w porządku.

W Grupie LELLEK doskonale wiemy, jak ważne jest reagowanie na sygnały ostrzegawcze. Kiedy w samochodzie zapala się kontrolka, nie zawsze oznacza to poważną awarię. Czasami wystarczy drobna zmiana, czasami konieczna jest diagnostyka, a niekiedy potrzebna jest natychmiastowa reakcja. Z naszym zdrowiem psychicznym bywa podobnie.

W ramach kampanii „Dbaj o swoje części” zachęcamy do tego, aby przyglądać się swojemu samopoczuciu z taką samą uważnością, z jaką dbamy o sprawność samochodu.

Bo zdrowie psychiczne to nie luksus. To jedna z podstaw naszego codziennego funkcjonowania.

Zdrowie psychiczne – czyli właściwie co?

Zdrowie psychiczne to znacznie więcej niż brak depresji czy innych zaburzeń psychicznych. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zdrowie psychiczne jest stanem dobrostanu psychicznego, który pozwala nam radzić sobie z codziennym stresem, rozwijać swoje możliwości, uczyć się, pracować i uczestniczyć w życiu społecznym. Nie oznacza to jednak, że każdego dnia musimy być szczęśliwi, pełni energii i zmotywowani do działania.

Zdrowie psychiczne nie polega na tym, że zawsze czujemy się dobrze. Polega również na tym, że potrafimy rozpoznawać swoje emocje, reagować na trudności i korzystać ze wsparcia, kiedy go potrzebujemy.

Każdy z nas doświadcza gorszych dni. Zdarza nam się być zmęczonym, rozdrażnionym, przytłoczonym obowiązkami lub zmartwionym sytuacją w pracy czy w życiu prywatnym. To naturalna część życia. Problem pojawia się wtedy, gdy trudności zaczynają się nasilać, utrzymują przez dłuższy czas i wpływają na nasze codzienne funkcjonowanie. Warto wiedzieć, że zdrowie psychiczne i fizyczne są ze sobą ściśle powiązane. Przewlekły stres może wpływać na sen, koncentrację, odporność czy napięcie mięśniowe. Z kolei problemy ze zdrowiem fizycznym mogą odbijać się na naszym nastroju.Dlatego dbanie o siebie powinno obejmować zarówno ciało, jak i psychikę.

Depresja to nie zwykły smutek

O depresji mówi się coraz więcej, ale nadal towarzyszy jej wiele mitów i nieporozumień. Jednym z najczęstszych jest przekonanie, że depresja to po prostu długotrwały smutek, który można pokonać pozytywnym myśleniem, odpoczynkiem albo większą motywacją. Tymczasem depresja jest zaburzeniem psychicznym, które może wymagać profesjonalnego leczenia. Nie jest oznaką słabości, braku charakteru ani niewystarczającego zaangażowania w życie. Według WHO na świecie z depresją żyje około 332 milionów osób. To pokazuje, jak powszechny jest problem, który często pozostaje niewidoczny dla otoczenia.

Depresja może objawiać się na wiele sposobów. Do najczęstszych sygnałów należą:

• utrzymujący się obniżony nastrój, smutek lub poczucie pustki,
• utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
• przewlekłe zmęczenie i brak energii,
• trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
• problemy ze snem lub nadmierna senność,
• zmiany apetytu i masy ciała,
• poczucie bezwartościowości, winy lub beznadziei,
• wycofywanie się z relacji i codziennych aktywności.

Nie u każdej osoby występują wszystkie objawy. Depresja może również przejawiać się drażliwością, dolegliwościami fizycznymi czy trudnością w wykonywaniu codziennych obowiązków. Co ważne, osoba doświadczająca depresji nie zawsze wygląda na smutną. Może pracować, żartować, spotykać się ze znajomymi i pozornie funkcjonować tak jak wcześniej.

Nie jesteśmy w stanie ocenić czyjegoś zdrowia psychicznego wyłącznie na podstawie tego, co widzimy.

Jeżeli objawy utrzymują się przez większość dnia, niemal codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie, warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego. Nie trzeba jednak czekać dwóch tygodni, jeśli cierpienie jest nasilone lub pojawiają się myśli samobójcze.

Depresję można skutecznie leczyć. W zależności od potrzeb pomoc może obejmować psychoterapię, farmakoterapię lub połączenie różnych metod leczenia.

Trzy kontrolki zdrowia psychicznego. Która świeci się u Ciebie?

W samochodzie kolor kontrolki podpowiada nam, czy wszystko działa prawidłowo, czy powinniśmy zachować czujność, czy też konieczna jest pilna reakcja. W trosce o zdrowie psychiczne możemy wykorzystać podobną zasadę. Poniższe trzy kontrolki nie są narzędziem diagnostycznym. To prosty sposób, aby zatrzymać się na chwilę i przyjrzeć swojemu samopoczuciu.

🟢 Zielona kontrolka – wszystko działa, ale pamiętaj o regularnym przeglądzie

Masz lepsze i gorsze dni, ale na ogół czujesz się dobrze. Potrafisz odpoczywać, cieszyć się codziennością, utrzymywać relacje i radzić sobie z większością obowiązków.

Czasami pojawia się stres, zmęczenie czy rozdrażnienie, ale po odpoczynku lub rozwiązaniu trudnej sytuacji odzyskujesz równowagę.

Co możesz zrobić?

Nie czekaj, aż pojawią się problemy. Dbaj o swoje zdrowie psychiczne regularnie:

• Zadbaj o sen i możliwie stałe godziny odpoczynku.
• Znajdź czas na ruch, najlepiej również na świeżym powietrzu.
• Pielęgnuj relacje z ludźmi, przy których możesz być sobą.
• Zauważaj swoje emocje i potrzeby.
• Rób przerwy i pozwalaj sobie na regenerację.
• Nie wymagaj od siebie nieustannej produktywności.

Profilaktyka zdrowia psychicznego nie musi oznaczać wielkich zmian. Często zaczyna się od drobnych nawyków, które powtarzamy każdego dnia.

🟠 Pomarańczowa kontrolka – coś wymaga Twojej uwagi

Od pewnego czasu zauważasz, że coraz trudniej Ci odpocząć. Rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność, przestają cieszyć. Pojawia się większa drażliwość, napięcie, zmęczenie lub problemy z koncentracją.

Możesz mieć poczucie, że codzienne obowiązki wymagają więcej wysiłku niż zwykle.

Być może częściej wycofujesz się z kontaktów, odkładasz zadania lub masz trudności ze snem.

To sygnały, których nie warto bagatelizować.

Co możesz zrobić?

Przede wszystkim nie próbuj za wszelką cenę działać na pełnych obrotach.

• Zastanów się, co najbardziej Cię obciąża i czy możesz ograniczyć część obowiązków.
• Porozmawiaj z kimś zaufanym o tym, co przeżywasz.
• Zadbaj o regularny odpoczynek i sen.
• Zrezygnuj na jakiś czas z dodatkowej presji i nadmiernych oczekiwań wobec siebie.
• Obserwuj, czy trudności ustępują, czy się nasilają.
• Rozważ konsultację z psychologiem lub lekarzem, szczególnie jeśli objawy się utrzymują.

Nie musisz czekać na poważny kryzys, aby skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Czasami rozmowa ze specjalistą na wczesnym etapie pozwala lepiej zrozumieć, co się dzieje, i zapobiec pogłębianiu trudności.

🔴 Czerwona kontrolka – nie odkładaj szukania pomocy

Od dłuższego czasu doświadczasz silnego smutku, lęku, poczucia beznadziei lub wyczerpania. Coraz trudniej Ci wykonywać codzienne obowiązki, dbać o siebie, pracować czy utrzymywać relacje.

Możesz mieć poczucie, że dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały działać.

Szczególnie niepokojące są myśli o śmierci, samookaleczeniu lub odebraniu sobie życia.

Co możesz zrobić?

Nie próbuj mierzyć się z tym samodzielnie.

• Skontaktuj się z lekarzem, psychiatrą lub psychologiem.
• Powiedz zaufanej osobie, że potrzebujesz wsparcia.
• Nie bagatelizuj objawów ani nie odkładaj konsultacji.
• Jeśli pojawiają się myśli samobójcze, potraktuj je poważnie i poszukaj pilnej pomocy.

Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod numer 112 albo zgłoś się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Pamiętaj: czerwona kontrolka nie oznacza, że zawiodłeś. Oznacza, że potrzebujesz pomocy, do której masz prawo.

Zdrowie psychiczne w pracy. Dlaczego ma znaczenie?

W pracy spędzamy znaczną część naszego życia. To naturalne, że atmosfera, relacje, poziom stresu i sposób organizacji obowiązków mogą wpływać na nasze samopoczucie. Presja czasu, odpowiedzialność, trudne rozmowy, duża liczba zadań czy nieprzewidziane sytuacje są częścią wielu zawodów – również w branży motoryzacyjnej.mNie zawsze możemy wyeliminować stres, ale możemy budować środowisko, w którym łatwiej o nim rozmawiać i szukać rozwiązań.nCzasami wsparcie zaczyna się od prostego pytania: „Jak się czujesz?”. Innym razem od zauważenia, że ktoś z naszego zespołu jest bardziej wycofany, zmęczony lub przytłoczony niż zwykle.

Nie musimy być psychologami, aby okazać drugiej osobie uważność.

Warto słuchać bez oceniania, nie bagatelizować czyichś emocji i unikać rad w rodzaju „weź się w garść” czy „inni mają gorzej”. Zamiast tego możemy powiedzieć: „Widzę, że ostatnio jest Ci trudno. Chcesz porozmawiać?” albo „Czy jest coś, w czym mogę Ci pomóc?”. Jednocześnie pamiętajmy, że wspieranie innych nie oznacza przejmowania odpowiedzialności za ich zdrowie czy zastępowania profesjonalnej pomocy.

Gdzie szukać pomocy?

Jeżeli zauważasz u siebie objawy, które Cię niepokoją, możesz skorzystać z pomocy lekarza rodzinnego, psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry.

W Polsce funkcjonują również Centra Zdrowia Psychicznego, które w ramach dostępnych świadczeń zapewniają pomoc osobom dorosłym doświadczającym kryzysów psychicznych.

Przydatne numery:

• 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, bezpłatna pomoc całodobowa.
• 116 123 – telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych.
• 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
• 112 – numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

Nie trzeba wiedzieć, jak dokładnie nazwać swoje trudności, aby poprosić o pomoc.